Çocuklarda alt ıslatma davranışı; çocuğun idrar kontrolünün kazanıldığı biyolojik olgunluğa gelmesine karşın mesanenin istemsiz çalışması ve kontrol edilememesinden kaynaklı yineleyici, idrarın istemsiz olarak boşaltılmasıyla ortaya çıkan bir bozukluktur. Alt ıslatma tekrarlayıcı şekilde çocuğun idrarını tutamaması olarak adlandırılır.
2 yaş civarı çocuklar gündüz idrar kontrolü sağlarken, 3,5-4 yaş dolaylarındaki çocuklar gece idrar kontrolünü sağlayabilmektedir. 4 yaşından sonra çocuk tuvalet eğitimini tamamlamış olmasına rağmen alt ıslatma davranışı devam ediyorsa altını ıslatma (enürezis) olarak tanımlanır.
ÇOCUKLARDA ALT ISLATMA BİÇİMLERİ
Birincil Tip Alt Islatma: Çocuklarda doğuştan itibaren görülen sinir-kas kontrolünün gecikmesinden kaynaklanan alt ıslatma davranışıdır.
İkincil Tip Alt Islatma: Sonradan gelişen alt ıslatma davranışıdır. Çoğunlukla psikolojik nedenlerden kaynaklanır.
TÜRLERİ
- Organik bir nedene bağlı ortaya çıkan alt ıslatma davranışıdır.
- Yalnızca gece uykuda idrar kaçırmayı içeren alt ıslatma davranışıdır.
- Gündüz uyanıkken idrar kaçırmayı içeren alt ıslatma davranışıdır.
- Hem gündüz hem de gece idrar kaçırmayı içeren alt ıslatma davranışıdır.
Alt Islatma Nedenleri
Çocukta alt ıslatma davranışı uzun süre devam ederse öncelikle organik bir bozukluk olup olmadığı kontrol edilmelidir. Çocukta herhangi bir bozukluk yok ise psikolojik nedenlerin araştırılması gerekir.
Organik Nedenler:
- Merkezi sinir sisteminde olgunlaşmanın gecikmesi sonucu uykuda idrar kesesi kasılmalarının baskılanamaması,
- Mesane dolum duyusunun algılanmasında yetersizlik,
- Mesane fonksiyon bozuklukları,
- Mesane kapasitesinin küçük olması,
- Gece mesanede idrar yapımını azaltan ADH hormonunun yetersiz salgılanması,
- Genetik faktörler,
- Uyku sırasında idrar miktarının artması alt ıslatma davranışına neden olabilir.
- Bununla birlikte; diyabet, böbrek hastalıkları ve çeşitli parazitler çocuklarda alt ıslatma davranışına neden olabilir.
Çocuklarda Alt Islatma Psikolojik Nedenleri:
- Erken ve yanlış tuvalet eğitimi,
- Baskıcı tutumlar,
- Kardeş kıskançlığı,
- Aile içi problemler,
- Fobiler,
- Aile üyelerinden birinin kaybı,
- Ayrılık kaygısı,
- Hastalık,
- Okul başarısızlığı,
- Stres ve anksiyete bozukluğu,
- Sosyo-ekonomik düzeyin düşük olması,
- Yanlış anne baba tutumları
- Aile içi şiddet ve tartışmalara maruz kalma,
- Duygusal yıkıma uğrama,
- Nevrotik özellikler gösterme,
- Yaşıtları tarafından dışlanma,
- Uyumsuzluk
- Boşanma gibi çocuğun yaşadığı psikolojik faktörlerde çocuklarda alt ıslatma davranışına sebep olabilir.
ALT ISLATMA DAVRANIŞININ ÇÖZÜMÜ
Çocuklarda alt ıslatma davranışının çözümünde öncelikli olarak ebeveynlerin çocuklarının fiziksel muayenesini yaptırmaları gerekmektedir. Alt ıslatmaya yol açabilecek organik bir bozukluk var ise tedavisinin yaptırılması gerekmektedir. Alt ıslatma davranışı psikososyal nedenlerden kaynaklanıyor ise alt ıslatma davranışının çözümü noktasında bireysel terapi, aile danışmanlığı ve bilişsel davranışçı terapi yöntemlerinden faydalanılmaktadır. Çözüm aşamasında aile eğitimi önem arz etmektedir ve tuvalet eğitimi çocukların hazır oldukları zamanda verilmelidir. Altını ıslatan çocuklara ebeveynler; panik olmadan, çocuğu korkutmadan ve olağandışı davranışlar göstermeden yaklaşmalıdır. Nitekim eleştirme, utandırma, kıyaslama ve cezalandırma gibi tutumlar, çocuğun kendini suçlu ve değersiz hissetmesine, belirtilerin uzamasına neden olmaktadır.
Altını ıslatan çocuklara;
- Takvim yöntemi,
- Stresi azaltma,
- Mesane egzersizleri,
- Gece uyandırma ve
- Alarm kullanma yöntemleri ile yardımcı olunmaktadır.