İşitme Kaybı Olan Çocukların Gelişimi Nasıldır?

İşitme Engeli Nedir?

Kişinin herhangi bir frekansta verilen sesi işitmemesi durumunda işitme kaybı var demektir. İşitme engeli ve tiplerinin farklı dereceleri vardır. Duyma yetisini tamamen veya kısmen kaybetmiş bireylere işitme engelli denilmektedir. İşitme kaybının derecesine göre işitme engelli çocuklar sesi algılamada farklılık göstermektedirler. Bu çocuklar sadece sesi algılamada problem yaşamazlar. Dil gelişimi başta olmak üzere sosyal duygusal gelişim, bilişsel ve motor gelişim alanlarında da sorunları beraberinde getirir.

İşitme Kaybının Nedenleri Nelerdir?

Çocuklarda işitme engeli;

• Doğum öncesi,
• Doğum sırası,
• Doğum sonrası etkenlere bağlı nedenlerle açıklanabilir.

1. Ailede, çocuklukta oluşan işitme engeli hikayesi,
2. Erken doğum, düşük doğum ağırlığı,
3. İşitme kaybının eşlik ettiği karakteristik sendromlar,
4. Bakteriyel menenjit, ensefalit, kabakulak gibi enfeksiyonlar,
5. Herpes, Rubella, Toksoplazma vb.
   enfeksiyonlar,
6. Sarılık, hipertansiyon,
7. Kafa travmaları,
8. Uther’s sendromu,
9. Nörolojik hastalıklar,
10. 3 aydan uzun süren orta kulak iltihabı

çocuklarda işitme engelinin nedenleri arasında sıralanabilir.

İşitme Kaybı Olan Çocukların Gelişim Özellikleri Nasıldır?

Işitme duyusu diğer duyularımız gibi kaliteli yaşam açısından oldukça önemlidir. Gelişim
alanlarının hepsini etkileyebilecek çok yönlü bir yapıya sahiptir. Çocuğun yaşantısında ortaya çıkan işitme
kaybı; dil gelişimi, sosyal gelişim ve bilişsel gelişim alanlarına olumsuz yönde etki etmektedir.

1. İşitme Kaybı Olan Çocuklarda Dil Gelişimi Nasıldır?

İşitme, doğumla birlikte gelen bir yetidir. Bu işlev insanın sesleri algılamasını, seslere bir anlam
yüklemesini ve anlamlandırdığı sesleri konuşma diline uyarlamasını sağlar. Bu sayede sesi anlama ve ifade etme yani dili
kullanma yetisini edinmesini sağlamaktadır.
Çocukların dil gelişimini işitme duyusunun doğuştan veya sonradan sekteye uğraması olumsuz yönde
etkiler. Çocuk sesi duyamazsa sesleri anlamlandıramaz. Bu şekilde dil gelişiminde gecikmeler görülür.
Sözlü dil veya işaret dili kullanan işitme kaybı olan çocukların dil yapılarını kullanımında gecikmeler görülmektedir.

İşitme kaybı olan çocukların çevreleri ile iletişim kurabilmek için göz teması kurması gerekir. Bu durum işitme kaybı olan çocukların dil gelişimini olumsuz yönde etkiler. Dili normal çocuklarla aynı zamanlarda öğrenmelerini güçleştirir. Dolayısıyla dilde gecikmeler meydana gelir.0-6 yaş dönemde işitme kaybı olan çocukların dil gelişimini desteklemek amacıyla çocuk merkezli yaklaşımlar benimsenmelidir.

Çocuk merkezli yaklaşımlar:

• Paralel konuşma,
• Kendi kendine konuşma,
• Taklit,
• Açıklama,
• Model olma,
• Dili genişletme,
• Çocuğun iletişim başlatma girişimlerini desteklemedir.

a) Paralel Konuşma: Yetişkin bireyin, çocuktan yanıt beklemeksizin, çocuk ile bulunduğu ortamda, çocuğun yaptığı eylemleri çocuğun dil beceri düzeyine uygun bir şekilde sözel olarak ifade etmesidir. ”Resim yapıyorsun.” ”Düştün” ”Alışveriş yapıyorsun.” ”Kardeşinle oynuyorsun.”

Paralel konuşma, evde ebeveynlerin veya okulda öğretmenlerin ifade edici dili kullanamayan işitme engelli çocuklar ile iletişim kurmak için ihtiyaç duyacakları bir yöntemdir.

b) Kendi Kendine Konuşma: Yetişkin bireyin yaptığı eylemleri çocuğa örnek olmak için  sözlü bir şekilde ifade etmesidir. Ebeveynler veya öğretmenler; çocukla oyun oynarken yaptığı eylemlerle sözcükleri birleştirerek çocuğa dil girdisi sağlamaktadır. Bunun sonucunda işitme kaybı olan çocuğa davranışları sözel olarak ifade edebilmesi için örnek olmuş olurlar.

c) Dili Genişletme: Çocuğun söylediği eksik veya düzensiz cümleyi yetişkinin kurallı cümle haline getirerek eklentiler yapmasıdır. Çocuk; ”çocuk, kitap” vb. ifadeler kullandığında yetişkinin çocuğun söylemek istediği cümleyi, ” Çocuk, kitap okuyor.” vb. kurallı bir cümle haline getirmesidir.

d) Taklit: genellikle çocuğun yetişkinin söylediklerini taklit etmesi olarak bilinmektedir. Fakat yetişkinin çocuğun söylediklerini taklit etmesi sonucunda çocuğun taklit edilen sözcükleri tekrar ettiği görülmektedir. Bu yöntemle çocuk; ses bilgisi, sözcük bilgisi ve söz dizimi açılarından alıştırma yapmış olur.

2. İşitme Kaybı Olan Çocuklarda Bilişsel Gelişim Nasıldır?

İşitme kaybı olan çocukların dil gelişimlerinin normal işiten çocuklarınki gibi gelişmemesi sebebiyle öğrenme sürecinde çevresindeki bireylerle etkili iletişim kuramaması nedeniyle öğrenme süreçleri normal işiten çocuklar gibi devam etmemektedir. Bunun sonucunda bilişsel gelişimleri sıklıkla normal işiten çocuklara göre yetersizdir. İşitme eksikliği diğer duyulardaki bozuklukları da beraberinde getirmektedir. Bu ikincil duyusal bozukluklar çocuğun sosyal etkileşim becerilerini ve dolaylı olarak öğrenme süreçlerini etkilemektedir.

3. İşitme Kaybı Olan Çocukların Sosyal Gelişimi Nasıldır?

İşitme, bir çocuğun davranışsal ve iletişim becerilerini, eğitim hayatını ve diğer kişilerle olan ilişkilerini etkileyebilmektedir. Bu alanlarda oluşabilecek sorunlar bu çocukların psiko-sosyal gelişimlerini olumsuz yönde etkileyebilir. Çocuğun sosyal uyum becerilerini geliştirmesi sosyalleşmesine yardımcı olmaktadır. İşitme kaybı olan çocuklar kendileri gibi sosyal becerileri zayıf çocuklarla iletişime geçmeyi tercih ederler. Bu sebeple sosyal ilişkileri olumsuz etkilenir.