Öfke Nedir?
Öfke, her insanda var olan temel duygulardan birisidir.
Engellenme,
Saldırıya uğrama,
Yoksun bırakılma,
Tehdit edilme,
Kısıtlanma gibi durumlarda hissedilen veya çoğunlukla bu durumlara neden olan kişiye veya
duruma karşı saldırgan davranışlarla sonuçlanabilen oldukça yoğun olumsuz bir duygudur.
Kişinin bir tür savunma mekanizmasıdır.
Öfke kavramı sıklıkla saldırganlık ile karıştırılan bir kavramdır. Öfke kavramı yoğun ve olumsuz bir
duyguyu ifade ederken, saldırganlık bir davranışı ifade etmektedir. Bu davranış öfkenin kontrol
edilememesi sonucu ortaya çıkabilmektedir.
Nedenleri Nelerdir?
Genetik faktörler,
Gelişimsel özelliklerinin akranlarından geri olması,
İhmal ve istismara maruz kalması,
Anne baba çatışması,
Tutarsız anne baba tutumları öfkenin en önemli tetikleyicileri olarak sıralanabilir.
Belirtileri Nelerdir?
İnsanların yaşam sürecinde öfke bebeklikten itibaren vardır. Bebeklik döneminde ağlama
nöbetleri ile kendini gösterir. Zamanla bireyin öfkesini kontrol etme becerisi kazanması beklenir.
Çocuklarda öfkeyi anlayabilmek için çocuğun gelişimsel özelliklerini ve yaş gruplarına göre nelere
öfkelendiklerini bilmek gerekir.
Bebeklik döneminde;
Açlık,
Susuzluk,
Uykusuzluk,
Yorgunluk,
Gürültü bebekleri huzursuz edip öfkelendiren faktörlerdir.
Çocuk yürümeye başlaması ile yavaş yavaş özerkliğini kazanmaya başlar. Özerkliğini kazanan çocuk,
artık engelleme durumu ile baş etmekte zorlanmaktadır. Bu dönemde özellikle konuştuklarında
çevrelerindeki bireylerin onları anlamaması, oyuncaklarının başkaları tarafından alınması çocukları
öfkelendirebilmektedir. Çocuklarda üç yaş itibariyle benmerkezci düşünce oluşur. Benmerkezci
düşünce nedeniyle başkalarının farklı fikirleri olabileceğini anlamakta zorlanırlar. Duygularını kontrol
etmekte de oldukça güçlük çekerler. Öyle ki; zaman zaman kızgınlıklarını öfke nöbetleri ve
saldırganlıkla gösterebilirler.
Okul döneminde (7-11 Yaş) ise;
Engellendiklerinde,
Reddedildiklerinde,
Haksızlığa uğradıklarını düşündüklerinde,
Yanlış anlaşıldıklarında;
Sözel veya fiziksel şiddet içeren davranışlarla öfkelerini gösterebilirler. Çocukların nelere öfkelendiği
kadar, öfkesini nasıl ifade ettikleri de önemlidir. Bebeklik döneminde öfke, dış tehlikelere karşı kendini
savunma biçiminde ortaya çıkar. Masumane bir reaksiyondur. Çocuklarda öfkenin patolojik olması,
sosyal çevrede kabul edilebilir bir davranış olması;
Yoğunluğu,
Sıklığı,
Süresi ile doğrudan ilgilidir.
Çözümü Nasıldır?
Çocuklarda öfke durumunda ebeveynlerin bu süreci nasıl yönettiği çok önemlidir. Çocukların bebeklik
döneminde;
İhtiyaçlarının zamanında karşılanması,
Fizyolojik rahatsızlıklarının en kısa zamanda giderilmesi,
İlerleyen yaşla birlikte çocuğun nelere öfkelendiğinin farkına varmaları,
Öfkelendiği zaman anlayışlı bir tutum sergilemeleri,
Nedenlere yönelik çocukla birlikte çözüm aramak oldukça önemlidir.
Ebeveynler ve eğitimcilerin öncelikle uygun birer model olması,
Öfkeye öfkeyle karşılık vermemeleri,
Çocuğun sakinleşmesini beklemeleri,
Sakinleştikten sonra konuyla ilgili konuşmaları önerilmektedir.